Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Resmî Gazete’de yayımladığı yeni düzenleme, tarım arazilerindeki kaçak yapılaşma tartışmalarına doğrudan müdahale niteliği taşıyor. Uzun süredir kamuoyunda, bu alanlarda yeterli ve zamanında işlem yapılmadığına dair eleştiriler dile getiriliyordu. Yeni düzenleme, tam da bu tartışmaların merkezine dokunuyor.
Artık süreç net:
Tarım arazisine kaçak yapı tespit edildiğinde, ilgili belediyenin belirli süre içinde bu yapıyı kaldırması gerekiyor. Bu yükümlülük yerine getirilmezse, Bakanlık doğrudan devreye giriyor; yıkımı gerçekleştiriyor ve ortaya çıkan maliyeti artırımlı şekilde ilgili belediyeden tahsil ediyor. Üstelik bu tahsilat, doğrudan belediyenin merkezi paylarından kesilerek yapılıyor.
Yani mesele sadece bir idari yaptırım değil; doğrudan bütçeye dokunan bir sonuç.
Tam da bu noktada asıl kritik soru ortaya çıkıyor:
Bir kamu görevlisinin yerine getirmediği yükümlülüğün bedeli neden doğrudan vatandaşa kesiliyor?
İmar uygulamalarını denetlemekle yükümlü birimlerin zamanında işlem yapmaması, süreci geciktirmesi ya da gerekli adımları atmaması halinde ortaya çıkan maliyet; normalde vatandaşa hizmet olarak dönmesi gereken kaynaklardan karşılanıyorsa, burada ciddi bir adalet sorunu doğar.
Çünkü ortada açık bir tablo vardır:
Sorumluluk belli değilse, bedel doğrudan kamuya yazılır.
Oysa idare hukukunun temel ilkelerinden biri olan rücu mekanizması, tam da bu durumlar için vardır.
Eğer bir kamu zararı, ihmal ya da kusur sonucu ortaya çıkmışsa, bu zarar doğrudan ilgili sorumlulara yöneltilmelidir. Aksi durumda, görevini zamanında yerine getirmeyenle getiren arasında hiçbir fark kalmaz.
Bu da yalnızca mali bir sorun değil, aynı zamanda yönetim anlayışı sorunudur.
Hisseli Satışlar ve Yeni Süreç
Düzenleme yalnızca belediyeleri değil; tarım arazilerinin hisselere bölünerek farklı amaçlarla kullanılması konusunu da kapsıyor. Uzun süredir tartışma konusu olan bu uygulamalara yönelik denetimlerin artması ve gerektiğinde adli süreçlerin devreye girmesi öngörülüyor.
Yeni Dönem: Uygulama Sınavı
Gelinen noktada artık mesele düzenlemenin kendisi değil, nasıl uygulanacağıdır.
- Süreler işletilecek mi?
- Yıkım kararları zamanında uygulanacak mı?
- Ve en önemlisi: Oluşan kamu zararında rücu mekanizması gerçekten işletilecek mi?
Çünkü bu soruların cevabı, meselenin özünü belirleyecek:
Ya kamu zararı gerçek sorumlularına yüklenecek…
Ya da her zamanki gibi bedel, hizmet bekleyen vatandaşın payından karşılanacak.